Một tình huống rất hay gặp: web chạy vài năm, đến lúc muốn sửa thì không ai còn mật khẩu, tên miền đứng tên bên làm web đã ngừng liên lạc, hosting hết hạn mà không biết đóng tiền ở đâu. Web lúc đó gần như phải làm lại từ đầu.
Tất cả đều tránh được bằng một việc đơn giản: kiểm tra đủ danh sách dưới đây trước khi trả nốt tiền làm web. Bạn có thể in ra hoặc gửi danh sách này cho bên làm web ngay từ lúc trao đổi.
Nhóm 1: tên miền, thứ quan trọng nhất
Tên miền là địa chỉ của shop trên mạng. Mất tên miền là mất mọi khách đã lưu địa chỉ, mất thứ hạng trên Google, mất cả email theo tên miền.
- Tên miền đứng tên bạn hoặc công ty của bạn. Kiểm tra bằng cách hỏi giấy chứng nhận đăng ký, hoặc tra thông tin chủ thể tại trang tra cứu của nhà đăng ký. Tên miền .vn phải khai thông tin chủ thể thật theo quy định.
- Tài khoản quản lý tên miền ở nhà đăng ký (nơi mua tên miền), dùng email của bạn. Đây là nơi gia hạn và đổi cài đặt DNS.
- Ngày hết hạn và cách gia hạn. Ghi vào lịch, nên bật tự động gia hạn.
Nhóm 2: hosting, nơi web đang “ở”
- Tài khoản hosting đứng tên bạn, kèm thông tin đăng nhập trang quản lý hosting (thường là cPanel hoặc DirectAdmin).
- Gói đang dùng, ngày hết hạn và giá gia hạn. Giá gia hạn thường cao hơn năm đầu, hỏi trước để khỏi bất ngờ. Mình có bảng tính chi tiết trong bài làm website hết bao nhiêu tiền.
Nếu bên làm web nói “hosting để chung bên em cho tiện”, hãy hỏi rõ: khi bạn muốn chuyển đi, họ có xuất đủ dữ liệu cho bạn không, mất phí không. Ghi câu trả lời vào hợp đồng.
Nhóm 3: quyền quản trị và dữ liệu web
- Tài khoản quản trị cao nhất của web (với WordPress là vai trò Administrator), đăng ký bằng email của bạn. Sau bàn giao, tự đổi mật khẩu.
- Bản sao lưu đầy đủ: gồm mã nguồn và cơ sở dữ liệu, tải về máy hoặc lưu lên Google Drive của bạn. Đây là “bảo hiểm” nếu hosting gặp sự cố.
- Giấy phép giao diện, plugin trả phí (nếu có): mua bằng tài khoản ai, hết hạn khi nào. Nếu mua bằng tài khoản bên làm web, khi họ ngừng gia hạn thì web không nhận được bản vá bảo mật.
Nhóm 4: công cụ theo dõi và email
- Quyền chủ sở hữu Google Search Console. Đây là nơi xem web có lên Google không, khách tìm bằng từ khóa gì. Bạn nên là chủ sở hữu, bên làm web chỉ cần quyền người dùng.
- Quyền Google Analytics hoặc công cụ thống kê đang gắn (nếu có).
- Email theo tên miền (ví dụ [email protected]): đăng nhập ở đâu, chuyển tiếp về hộp thư nào.
Nhóm 5: giấy tờ và hướng dẫn
- Biên bản bàn giao và điều khoản bảo hành: bảo hành bao lâu, lỗi nào được sửa miễn phí, sửa nội dung có tính phí không, liên hệ ai khi web lỗi. Kèm hướng dẫn tự đăng bài, đổi ảnh, sửa giá.
Bảng kiểm tra nhanh
| Hạng mục | Phải đứng tên / thuộc về bạn | Đã nhận? |
|---|---|---|
| Tên miền | Có | ☐ |
| Tài khoản nhà đăng ký tên miền | Có | ☐ |
| Tài khoản hosting | Có | ☐ |
| Quản trị cao nhất của web | Có | ☐ |
| Bản sao lưu đầy đủ | Lưu ở chỗ của bạn | ☐ |
| Giấy phép giao diện, plugin trả phí | Nên có | ☐ |
| Google Search Console | Chủ sở hữu | ☐ |
| Thống kê truy cập | Quản trị | ☐ |
| Email tên miền | Có | ☐ |
| Biên bản bàn giao, bảo hành, hướng dẫn | Có | ☐ |
Thuê người làm tự do thì cần chú ý gì thêm?
Người làm tự do thường rẻ và linh hoạt hơn công ty, nhưng bạn nên chủ động hơn một chút:
- Tự mua tên miền và hosting bằng tài khoản của bạn, rồi cấp quyền cho người làm. Cách này an toàn nhất.
- Thanh toán theo mốc: đặt cọc, duyệt bản mẫu, bàn giao đủ danh sách trên rồi mới trả phần cuối.
- Trao đổi qua tin nhắn có lưu lại (Zalo, email) để có bằng chứng về những gì đã thống nhất.
Khi mình làm web cho khách, tên miền, hosting và mọi tài khoản đều đứng tên khách ngay từ đầu, bàn giao đủ quyền và hướng dẫn tự đăng bài. Nếu web của bạn đang thiếu mục nào trong danh sách trên mà không biết lấy lại thế nào, nhắn mình qua Zalo, mình chỉ cách miễn phí.
Làm web đứng tên bạn, bàn giao đủ quyền
Landing page từ 3.000.000đ, web doanh nghiệp WordPress từ 8.000.000đ. Bàn giao đủ quyền.
Câu hỏi thường gặp
Bên làm web không chịu đưa tên miền thì làm sao?
Nếu tên miền đứng tên bạn, bạn có thể liên hệ thẳng nhà đăng ký tên miền, kèm giấy tờ chứng minh, để lấy lại quyền quản lý. Nếu đứng tên bên làm web, việc chuyển phải có sự đồng ý của họ, nên tốt nhất là ghi rõ trong hợp đồng ngay từ đầu.
Mình không rành kỹ thuật, giữ mấy thứ này để làm gì?
Bạn không cần tự dùng. Chỉ cần giữ để khi đổi người làm hoặc có sự cố, người mới có đủ quyền để tiếp tục mà không phải làm lại từ đầu.
Có nên đưa mật khẩu quản trị cao nhất cho người làm web không?
Trong lúc làm thì cần. Sau bàn giao, tạo tài khoản riêng cho người hỗ trợ và đổi mật khẩu tài khoản chính của bạn.
Thuê người làm tự do có an toàn không?
An toàn nếu mọi tài khoản đứng tên bạn ngay từ đầu và bạn nhận đủ danh sách trong bài này. Rủi ro lớn nhất khi thuê bất kỳ ai là web nằm trong tài khoản của người khác.
